KNIBBEL KNABBEL KNUISTJE

Eetbare wanden, detectiesystemen die het signal geven dat je je tanden moet poetsen en afgesloten ruimtes die veiligheid bieden: een empathisch huis ‘denkt’ en ‘voelt’ met je mee. Het is het huis van de toekomst.

Je huis bestaat uit méér dan alleen betonnen muren, houten vloeren en gezellige meubels: het is de plek waar je tot rust komt, je veilig voelt en daardoor het meest kwetsbaar bent.
Vooral (dementerende) ouderen, kwetsbare groepen en mensen met een beperking hebben baat bij een huis dat perfect is afgestemd op basale en sociale behoeftes: gezond eten, in beweging blijven, contact houden met anderen en hulp op maat bij verzorging en verpleging.
In een ‘empathisch huis’ komen al die factoren samen door techniek slim te combineren met menselijke behoeften.

EMPATHISCHE STUDENTEN
Masi Mohammadi, lector Architecture in Health op de HAN, is de bedenker van het empathisch huis. Na jarenlang onderzoek en meermaals promoveren, kijkt zij met een andere blik naar hoe wij technologie gebruiken. Vooral domotica (huisautomatisering/smart homes, red.) kan anders ingezet worden. ‘Het is op dit moment té aanbodgericht. Een meer integrale aanpak, met de focus op hoe techniek in dienst kan staan van de mens, is de toekomst’, verklaart Mohammadi.
Niet alleen met betrekking tot het huis zelf, maar bijvoorbeeld ook bij de opzet van de minor Zorggericht Bouwen. ‘Studenten komen uit allerlei richtingen en disciplines en werken nauw samen: zo leren ze van elkaars vakgebied, raken niet geïsoleerd binnen hun eigen specialisme en worden in feite ook empathischer.’
Daarnaast zijn er zo’n dertig bedrijven betrokken bij de ontwikkelingen, waardoor de studenten midden in het werkveld staan. ‘Een mooie driehoek’, glimlacht Mohammadi.

POSITIEVE MANIER
Daan Loozekoot en Madeleine van Wakeren doen allebei de minor Zorggericht Bouwen, en zijn razend enthousiast. Daan studeert Toegepaste Psychologie, Madeleine doet Bouwkunde. ‘Twee hele verschillende studies, die elkaar op het eerste oog niet aanvullen. Totdat je dieper gaat kijken en merkt dat je elkaar juist hard nodig hebt’, vertelt Daan, die expres heeft gekozen voor meer technische verrijking, terwijl Madeleine op zoek ging naar de menselijke kant van haar vak.
‘Zo ben ik nu bezig met vluchtelingen: waar hebben zij behoefte aan in een woning?’, aldus Madeleine. ‘We zien vaak bij Eritreeërs dat ze het liefst met z’n allen op één kamer gaan, in plaats van ieder voor zich. Privacy is minder belangrijk in hun cultuur.’ Ze ontdekte dat de meeste Arabieren houden van afgescheiden kamers, in plaats van de openheid die onze huizen zo kenmerkt. ‘Een open keuken vinden zij veelal onprettig, bijvoorbeeld.
Als je rekening houdt met deze wensen in de bouw, zorg je ervoor dat zij zich gerespecteerd en op hun gemak voelen. Dat heeft als gevolg dat ze eerder naar buiten treden en op een positieve manier integreren.’

OUDESOKKENIMAGO
Hoewel Madeleine zich met vluchtelingen bezighoudt, hebben ouderen nu de prioriteit. ‘Of nou ja, prioriteit’, nuanceert Mohammadi. ‘Iedereen kan uiteindelijk een slim huis gebruiken en daar streven we ook naar, maar we gaan stap voor stap te werk en hebben bewust gekozen voor de meest urgente groep kwetsbaren: dementerende ouderen.’ Mensen wonen steeds langer zelfstandig, en het huis moet volgens Mohammadi meegroeien in de levensloop en omstandigheden. Zo vindt ook de Seniorenraad in Arnhem. Zij hebben de minorgroep gevraagd om een gids samen te stellen met een overzicht aan beschikbare domotica. Daan: ‘Veel ouderen staan sceptisch tegenover technologie, ze zijn er zelfs een beetje bang voor. Ze zien het inzetten ervan als bevestiging dat ze iets zelf niet meer kunnen.’ Hij geeft het voorbeeld van het persoonsgebonden alarm. ‘Dat is een joekel van een ding die ze om hun nek moeten hangen. Hiermee geef je meteen het signaal naar jezelf en je omgeving: ik ben oud, ik kan het niet meer zelf. Dat voelt niet fijn.’ Domotica moet daarom af van het oudesokkenimago en meer vraaggericht worden. ‘Veel ouderen snakken naar een keuzemenu: welke domotica is slim, past bij mijn wensen, is mooi ontworpen en vormt een handige verrijking of preventie?’

REALISATIE
Wanneer het empathisch huis de gewoonste zaak van de wereld wordt en voortaan standaard in Nederland wordt gebouwd, is lastig te zeggen. ‘Ons doel is om eind 2017 een breed pakket aan technologische ontwikkelingen klaar te hebben dat mensen met beginnende dementie kan helpen’, vertelt Mohammadi, die de prototype woning op de Kleefse Waard zal blijven inzetten voor demonstraties. ‘In 2040 hopen we dat huizen standaard anders ingericht zullen worden. De ontwerpers van later zijn onze studenten van nu: zij doen dit ook voor hun eigen toekomst én die van hun kinderen.’

Bron: Sense Magazine