Architecture in Health tilt empathische woning
naar een hoger niveau

Hoe zou het zijn als een woning taken kan overnemen van een mantelzorger of zorginstantie? Wat als er een woning kan ‘meevoelen’ en reageren op de behoeften van de bewoner en ervoor zorgt dat hij genoeg beweegt, voldoende eet en drinkt en op die manier bijdraagt aan zijn gezondheid?

Zo’n woning – ook wel de ’empathische woning’ genoemd – is in ontwikkeling op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem. In deze onderzoekswoning worden kansrijke woonconcepten uitgewerkt tot werkende prototypes.

Donderdag 2 november organiseerde het Lectoraat Architecture in Health in samenwerking met innovatieplatform Health Tech Yard een bijeenkomst met als doel de empathische woning naar een hoger niveau te tillen. De belangstellenden, veelal afkomstig uit zorginstellingen, technologiebedrijven en onderwijs, werden hiervoor meegenomen in interactieve sessies. De gasten werden uitgenodigd mee te denken en te discussiëren over concrete vraagstukken.

Sessies

Bezoekers konden aan twee van onderstaade vier sessies deelnemen:

‘Slimme Vloer’

Een moderne woningvloer is tegenwoordig een laag beton met daarin een vloerverwarming die zich aanpast aan het aantal mensen in de kamer. Voor mensen die extra zorg nodig hebben, kan een vloer echter veel meer betekenen.

De ‘slimme vloer’, die in de onderzoekswoning werd gedemonstreerd, is uitgerust met sensoren die verplaatsingen van de bewoner meten. Wat kunnen we met de (enorme hoeveelheid) data die hieruit beschikbaar komen? Na de presentatie van Dennis Hulleman (nora flooring systems, Kaatsheuvel) en Frans Lefeber (SmartFloor/Eindhoven) werd gediscussieerd over welke informatie de mantelzorger of zorginstelling zou willen ontvangen, maar ook hoe je de data uit de ‘slimme vloer’ zou kunnen gebruiken om andere slimme toepassingen in een empathische woning aan te kunnen sturen.

‘(Onder)voeding bij ouderen’

Ondervoeding is een veel voorkomend probleem bij ouderen, dat de kwaliteit van leven vermindert. Veel ouderen verliezen hun eetlust en vergeten hoe ze bepaalde handelingen moeten uitvoeren. Hoe kunnen we de eetlust versterken en de handeling om iets te gaan eten faciliteren?

Tijdens deze sessie werd door dr. ir. Iris Bakker van het Lectoraat Architecture in Health eerst gekeken naar de dementerende mens. Vervolgens legde zij uit hoe het sensorisch informatiesysteem werkt. Tussen de mens en de omgeving staan de zintuigen, die bij een dementerende op een andere manier functioneren, waardoor prikkels als bijvoorbeeld eetlust of koude voeten niet meer als zodanig worden herkend of kunnen worden benoemd. Gevoed door deze denkenergie werd er door de aanwezigen gebrainstormd over hoe de oudere mens gemakkelijker voedsel tot zich zou kunnen nemen en wat hiervoor kansrijke oplossingen zijn.

‘The UPstairs’

Mindervaliden verplaatsen van de ene naar de andere verdieping. Hoe krijgen we dat voor elkaar zonder een onhandige en dure traplift? Jesper van de Grift, Susan Muijen, Nikki Roskam, Menno Sijmons, Thijs Ubbink en Jesse Weikamp zijn tweedejaarsstudenten bij HAN Engineering. Zij studeren aan een van de HAN-opleidingen Elektrotechniek, Industrieel Product Ontwerpen of Werktuigbouwkunde en bogen zich gezamenlijk over dit vraagstuk.

Na eerst 1 van de aanwezigen in een ouderdomspak te hebben gestoken, om hem te laten ervaren hoe een 90-jaar oud lichaam beweegt en voelt, presenteerden zij The UPstairs: hun eerste verrassende out-of-the-boxplannen, schetsen en productontwerpen met onder andere aanpassingen en uitgekiende verlichting van de traptreden zelf en een trapleuning die de gebruiker zowel houvast als ‘trapondersteuning’ biedt. Na de presentatie volgde discussie over hoe deze concepten kunnen worden uitgevoerd en hoe de ideeën kunnen worden verrijkt en verbeterd.

‘Active Top’

Mensen met een zorgindicatie moeten langer thuis blijven wonen. Voor mantelzorgers is het wenselijk in de nabijheid van de zorgvrager over een ruimte te beschikken waar zij kunnen verblijven en privacy kunnen vinden.

Frits Schultheiss opent in een nieuw venster, promovendus van het Lectoraat Architecture in Health, docent Bouwkunde en één van de trekkers van het expertisecentrum HAN Energieneutraal Bouwen, nam zijn toehoorders mee in de mogelijkheid om een woning ‘op te toppen’: een lichtgewicht etage toevoegen aan een bestaand gebouw. Naast een verblijfsfunctie voor de mantelzorger kan de optopping onder andere energie opwekken, hemelwater (tijdelijk) opslaan en extra daglicht in de woning brengen. De extra ruimte wordt zo een ‘Active Top’. Tijdens deze interactieve sessie werd door de deelnemers nagedacht over de wensen van de zorgvrager en de mantelzorger en hoe de ‘Active Top’ de woonomgeving empathisch(er) kan maken.

Meer informatie

Het Lectoraat Architecture in Health wordt bij de HAN geleid door prof. dr .ir. Masi Mohammadi. Naast haar aanstelling als HAN-lector is zij hoogleraar aan de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Eindhoven waar zij de leerstoel Smart Architectural Technologies bekleedt.

AiH is een HAN-lectoraat waarin verschillende onderzoeks- en promotieprojecten samen met bijvoorbeeld woningbouwcoöperaties of ouderenbonden zijn opgezet. Onderzoekers werken samen met andere lectoraten, kennisinstituten en maatschappelijke organisaties. Waar mogelijk dragen studenten bij aan onderzoek. Het lectoraat, dat onderdeel is van het Kenniscentrum Technologie en Samenleving, levert continu bijdragen aan de opleidingen van de faculteit Techniek van de HAN.

Health Tech Yard is een samenwerking van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), Stichting KIEN (KIEN Innovatiemeesters opent in een nieuw venster), GGzE, Coöperatie Slimmer Leven 2020 en High Tech NL. Het is een proeftuin in de regio Eindhoven waar hightech, health care, academische kennis en het regionale MKB samenkomen.